Për pyetje ose për të rezervuar një takim nga afër pranë zyrës tonë, na kontaktoni në Whatsapp :)

✅ Regjistrimi i Pronësisë Intelektuale për të Drejtën e Autorit (Copyright)

✅ Çfarë është e drejta e autorit?

E drejta e autorit është e drejta ligjore ekskluzive për të kopjuar, përdorur ose për të autorizuar të tjerët të përdorin një vepër krijuese. 

E drejta e autorit lind automatikisht në momentin e krijimit të veprës, pa qenë e nevojshme kryerja e ndonjë formaliteti regjistrimi.

Kjo e drejtë mbrohet si për veprat origjinale, ashtu edhe për veprat e prejardhura, për sa kohë ato përmbushin kriteret e ligjit.

✅ Ku aplikohet e drejta e autorit?

E drejta e autorit zbatohet për të gjitha veprat origjinale letrare, shkencore dhe artistike, duke përfshirë, por pa u kufizuar në:

– libra dhe botime

– muzikë dhe kompozime muzikore

– skulptura, piktura dhe vepra arti pamor

– fotografi dhe filma

– programe radio-televizive

– programe kompjuterike dhe produkte digjitale

E drejta e autorit shtrihet gjithashtu edhe mbi të drejta të tjera të lidhura, si regjistrimet e tingujve, performancat e interpretuesve dhe sinjalet e transmetimit.

✅ Përse duhet mbrojtur e drejta e autorit?

E drejta e autorit dhe të drejtat e lidhura me të janë thelbësore për krijimtarinë njerëzore. 

Ato u japin krijuesve njohje ligjore dhe shpërblim të drejtë ekonomik për veprat e tyre.

Ky sistem mbrojtjeje garanton që veprat krijuese të mund të shpërndahen pa frikën e kopjimit të paautorizuar ose piraterisë, duke nxitur zhvillimin e kulturës, njohurive, arsimit dhe argëtimit në shkallë kombëtare dhe ndërkombëtare.

✅ Kush është titullari i së drejtës së autorit?

Personi që krijon një vepër letrare, shkencore, muzikore ose artistike është titullari i së drejtës së autorit mbi atë vepër. 

Ai ka të drejtë të vendosë lirshëm mbi mënyrën e përdorimit, shpërndarjes ose shfrytëzimit të saj.

Sipas ligjit dhe konventave ndërkombëtare, mbrojtja e së drejtës së autorit fillon që në momentin e krijimit të veprës dhe nuk kërkon regjistrim si kusht për vlefshmëri.

✅ Cilat janë kategoritë e të drejtave të autorit?

E drejta e autorit përbëhet nga dy kategori kryesore të drejtash:

Të drejtat ekonomike

Të drejtat ekonomike përfshijnë të drejtën për:

– riprodhim të veprës

– transmetim dhe shpërndarje

– performancë publike

– përshtatje dhe përkthim

– shfaqje dhe recitim publik

Të drejtat morale

Të drejtat morale përfshijnë të drejtën e autorit për të kundërshtuar çdo shtrembërim, gjymtim ose ndryshim të veprës që mund të dëmtojë nderin, integritetin ose reputacionin e tij.

✅ Çfarë kuptohet me autorësi?

Autor është çdo person fizik ose grup personash fizikë që krijon një vepër letrare, artistike ose shkencore, si produkt intelektual origjinal, i materializuar, pavarësisht nga forma ose mënyra e shprehjes.

✅ Cilat të drejta parashikon e drejta e autorit?

Autorët dhe trashëgimtarët e tyre kanë të drejtë ekskluzive të përdorin veprën ose të autorizojnë të tjerët për përdorimin e saj. 

Krijuesi mund të ndalojë ose të lejojë:

– riprodhimin e veprës në forma të ndryshme

– performancën publike të saj

– regjistrimin në forma audio ose video

– transmetimin nëpërmjet radios, kabllit ose satelitit

– përkthimin ose përshtatjen e veprës

✅ Cilat janë të drejtat e lidhura me të drejtën e autorit?

Të drejtat e lidhura, të njohura edhe si të drejta fqinje, u përkasin:

– artistëve interpretues ose ekzekutues (aktorë, këngëtarë, muzikantë, valltarë, dirigjentë etj.)

– prodhuesve të regjistrimeve fonografike

– organizatave transmetuese

Këto të drejta lidhen me interpretimet, fonogramet dhe transmetimet përkatëse.

✅ A mbrohen idetë, metodat apo konceptet?

E drejta e autorit mbron vetëm shprehjen konkrete të një vepre dhe jo idetë, procedurat, metodat e veprimit, konceptet matematikore ose teorike si të tilla.

✅ A mbrohen formatet televizive, karakteret dhe logot?

Një karakter mund të mbrohet nga e drejta e autorit nëse përbën shprehje origjinale krijuese. 

Produkte të tilla si lodra, libra, lojëra ose veshje që përfshijnë karaktere mund të gëzojnë mbrojtje në rrethana të caktuara.

Emrat, titujt, sloganet dhe logot, në shumicën e rasteve, nuk mbrohen nga e drejta e autorit, përveç rasteve kur përmbajnë autorësi të mjaftueshme krijuese.

✅ Cilat krijime nuk mbrohen nga e drejta e autorit?

Nuk janë objekt mbrojtjeje:

– idetë, teoritë, konceptet dhe zbulimet

– aktet ligjore, administrative dhe gjyqësore

– simbolet zyrtare shtetërore dhe publike

– mjetet e pagesës

– lajmet dhe informacionet me karakter thjesht informues

– të dhënat dhe faktet e thjeshta

✅ A është i detyrueshëm regjistrimi i së drejtës së autorit?

E drejta e autorit ekziston automatikisht. 

Regjistrimi në Drejtorinë për të Drejtën e Autorit është fakultativ dhe shërben si provë dhe evidencë zyrtare e autorësisë në Regjistrin e të Drejtës së Autorit.

✅ Çfarë janë veprat e prejardhura?

Veprat e prejardhura janë krijime intelektuale që bazohen në vepra ekzistuese, si përkthime, përshtatje, aranzhime muzikore, dokumentarë, ilustrime, faqe interneti dhe transformime të tjera krijuese.

Këto vepra mbrohen si krijime origjinale, pa cenuar të drejtat e autorit mbi veprën origjinale.

✅ Çfarë nënkupton termi “domen publik”?

Sipas ligjit për të drejtën e autorit, me termin “domen publik” kuptohet përdorimi i lirë nga publiku i veprave për të cilat ka përfunduar afati i mbrojtjes ose që nuk kanë qenë kurrë të mbrojtura nga kjo e drejtë.

✅ Thirrje për veprim

Nëse jeni autor, krijues ose përfaqësoni një subjekt që dëshiron të mbrojë veprat e tij krijuese, rekomandohet të kryeni një vlerësim ligjor paraprak për të përcaktuar formën më të përshtatshme të mbrojtjes.

Studio ligjore Manushi & Partners ofron këshillim dhe asistencë profesionale për regjistrimin dhe mbrojtjen e së drejtës së autorit dhe të drejtave të lidhura me të, në përputhje me legjislacionin në fuqi.